Świat jest stworzony po to, aby stać się kiedyś piękną książką
Półeczka z książkami

Wypromuj również swoją stronę Lubię czytać
Blog > Komentarze do wpisu

Kapliczki i krzyże przydrożne - Tomasz Czerwiński

Kolejna udana książka w serii Ocalić od zapomnienia. Tym razem rzecz – o kapliczkach i przydrożnych krzyżach, których całe mnóstwo w polskim, a na pewno Wielkopolskim krajobrazie. Kiedy ostatnio mój mąż brał udział w Półmaratonie w Poznaniu i szukaliśmy miejsca koło Malty, by zaparkować samochód – co z racji imprezy wcale nie było łatwe, zapuściliśmy się w zupełnie nam nieznaną część Poznania – bardzo nowoczesną i wychuchaną. Jakież było nasze miłe zdziwienie, gdy koło pewnej nowiutkiej willi  – zobaczyliśmy starą, przepiękną kapliczkę na równie starej wierzbie. Pewnie wiele-dziesiąt lat temu stała gdzieś na rozstajach dróg i nikomu się nawet nie śniło, że kiedyś znajdzie się w samym Poznaniu. Teraz była w doskonałym stanie, zadbana – widać, że ktoś bardzo dba o to, by było jej dobrze na starym nowym.

Właśnie w tym okresie kapliczki i przydrożne krzyże zwracają naszą uwagę – nie wiem, jak to wygląda w innych częściach kraju, ale w moim regionie żywa jest jeszcze tradycja spotykania się przy nich na nabożeństwach majowych i czerwcowych. Pamiętam jak dawno dawno temu, kiedy byłam u mojej cioci na wakacjach, na ubieranie krzyża zebrała się niemal cała wieś. Dużo tu wspomnień – mamy swoje kapliczki i krzyże na naszej stałej trasie rowerowej. Zawsze zwracają uwagę dzieci, naszą również, i warto było wzbogacić wiedzę z tego zakresu. Tomasz Czerwiński, etnograf, starannie uporządkował wiedzę, która, muszę to przyznać, była … znikoma. Autor zwraca uwagę przede wszystkim na różnorodność krzyży w różnych kulturach: jest krzyż słoneczny, celtycki, grecki, laskowany, jerozolimski, zdwojony, łaciński patriarchalny, swastyka, papieski, prawosławny, maltański, liliowy, kotwicowy, strzałkowy, trójlistny, kulowy, łapowy, św. Andrzeja.  Odwiedzamy ciekawe miejsca w polskim krajobrazie. Czytamy napisy na kapliczkach maryjnych, poznajemy przysłowia, z których jak się okazało, kilka dobrze znałam: Wygląda jak z krzyża zdjęty, Modli się pod figurą a ma diabła za skórą. Bardzo ciekawy jest rozdział zatytułowany Boże męki. Jak się okazało, to staropolska nazwa krzyża przydrożnego – są tu krzyże drewniane, kamienne i żelazne oraz…. karawaki, czyli krzyże z dwiema poprzecznymi belkami. Dalej kapliczki – wiszące, kłodowe i słupowe, brogowe i domkowe, arkadowe, murowane  z wnękami. Zadziwia bogactwo nazewnictwa. Bo jeszcze do niedawna – krzyż to był krzyż, a kapliczka – kapliczką. Równie tajemniczy jest rozdział o gospodarzach kapliczek. Na pewno są poświęcone głównie Trójcy Świętej, Chrystusowi i Maryi, ale też różnym świętym, z których najpopularniejsi to: Jan Nepomucen i Florian. Autor szuka śladów w przeszłości, szuka uzasadnienia dla stawiania krzyży kapliczek przy polach, na rozstaju dróg, przy wjeździe do danej miejscowości. (epidemie, gradobicie, szarańcze, nadmiar opadów, susza, przemarsze wojsk, złe moce – oj, długo by wymieniać). Na kolorowych marginesach wyjaśnia ciekawe pojęcia, zatrzymuje się  wybranych miejscowościach. Książka jest przebogata jeśli chodzi o ilustracje i ryciny. Jeśli ktoś chce zgłębić temat, może skorzystać z obszernej Literatury podanej na końcu książki. Bardzo cenna pozycja – mus dla tych, którzy interesują się polską kulturą. 

 

Wydawnictwo MUZA

niedziela, 20 maja 2012, be.el

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
2012/05/20 22:52:27
Tej pozycji jeszcze nie znałam, a z racji pisanej pracy, której tematem są właśnie krzyże przydrożne siedzę obłożona dość gęsto literaturą. Zajrzę na pewno. Brzmi ciekawie.
-
2012/05/20 23:13:21
Na pewno się przyda:)
-
2012/05/21 22:02:55
Cudna książka! Ciągle do niej zaglądam od czasu czytania, choć na troszkę:)
pozdrawiam
-
2012/05/21 22:26:42
Ja też tak mam. U mnie na półce kilka tytułów z tej serii. Uwielbiam sobotnie i niedzielne wolne poranki, kiedy wszyscy jeszcze śpią, jest cichutko, ptaki śpiewają. Wtedy najczęściej wracam do tych książek - tak jak Ty - po kawałeczku:)
-
2012/05/23 00:17:40
Znakomita, wywnętrzyłam się tutaj: mcagnes.blogspot.com/2012/05/kapliczki-i-krzyze-przydrozne-w-polsce.html
Mama bardzo zadowolona :)